Cerpen Bahasa Bali
YOWANA BALI NGIRING NGRAJEGANG
MABASA BALI
Basa Bali inggih punika silih sinunggil basa daerah ring panegara Indonesia, sane kapiara becik olih karma Baline. Basa Baline taler kabaos basa ibu, kabaos basa ibu santukan basa Baline sampun kanggen olih krama Baline ngawit wawu embas sane pinaka sarana komunikasi ring sajeroning aktivitas karma Baline, nika mawinan basa baline kabaos sarana pendukung kebudayaan Bali sane tetep ajeg taler lestari ring bali. Sakemanten akeh yowana Bali sane nenten seneng ngangge basa Bali, mawinan pengaruh teknologi sane canggih. Santukan ring pakibeh aab jagate sakadi mangkin, utsaha ngrajegang mabasa Bali ring yowana Baline karasayang sayan-sayan rered.
Sedek
dina anu, ring galahe istirahat wenten kalih sisya kelas X mawasta Sekar miwah
Sandat sane ngorta miwah makedekan ring tengah kelas nyane.
“yen be sing afal ajak
pidarta e, engkenan ngidang milu lomba ne?” raos Sandat.
Lantas Sekar mesaut
“ngertiang gen malu, ngidang be afal”
Sandat mesaut sambil
mekenyem “yen keonyang nyak seken yowana bali e nyak ngango basa Bali e kan
luung, apabuin ngidang ngrajegang budaya Bali”
“nyak asane to,
kenkenan men keonyang be mejajah ajak teknologi e, bes canggih kanti ngidang
ngai yowana Bali e engsap ken raga. Dueg mebasa inggris, dueg mebasa jerman,
dueg mebasa jepang, sakewala sing nawang sor singgih mebasa Bali sane becik.
Jeg ngai heran gen” pasaut Sekar.
Lantas Sandat mesaut
“sampai bindan ngantosen yowana Bali e ngidang sadar? Yening sing sadar ring
arsa e pedidi, nak keweh. Apabuin yen be ingetang sing je matur suksema, jeg
memedih malunan.”
“nah, keto be ane sing
kedemenin yowana Bali ne ane jani, sing karesep bin munyi. Yening be halusang,
ye ngelawan, yening kerasang, ye ane memedih. Jeg serba pelih gen yen be
tuturang” pasaut Sekar.
Sandat sane sebet “
beneh be care di pidarta e”
“nak kenken daging
pidarta ne?” pitakon Sekar.
Mabaos Sandat“Santukan
ring pakibeh aab jagate sakadi mangkin, utsaha ngrajegang mabasa Bali ring
yowana Baline karasayang sayan-sayan rered.”
“aduhhh… ningehang ne
gen be ngai sebet. Gumi e jani ngancan menekang, ngancan keweh. Apabuin be
jaman kaliyuga, ane pelih dadi beneh, ane beneh dadi pelih.” Baos Sekar.
Sandat mesaut “mula
beneh keto jaman e jani Sekar. Yening ten iraga para Yowana Bali sane
ngrajegang budaya miwah basa Baline, sapasira malih? Sira pacang andelang? Napi
ke wong dura negari?”
“timpal titiang ne
nenenan jeg mula TOP” pasaut Sekar.
Sagetang wenten kalih
anak lanang rauh ke tengah kelas e. tan lianan nika timpal Sekar miwah Sandat,
sane mawasta Juna miwah Gilang.
Juna sane megending “to
I Sekar ajak I Sandat… pragat ngorta tentang yowana Bali…”
“jeg awag e lagu nak e,
apabuin munyi ne sing luung” pasaut Sekar.
“adan ne I Sekar ajak I
Sandat, pragat bareng dogen, ngorta ne jeg seru gen” baos Gilang.
“kenken? Nagih milu?”
pitaken Sandat.
“milu sik” pasaut Juna
miwah Gilang.
Gelisan
satua enggal, Sekar, Sandat, Gilang miwah Juna ngorta sambilan makedekang ring
tengah kelas nyane.
“ohh keketo. Kalian
nagih timpal-timpal e ngidang ngrajegang budaya Bali?” patakon Juna.
Gilang mabaos “ngusul
gen tentang ekstra kulikuler sane nyambung teken ngrajegang gumi Bali, ngusul
masi ngangge Basa Bali satu hari seminggu ring guru atau kepala sekolah, yening
be keto terbiasa yowana Bali ne mebasa Bali. Bagaimana? Luung kan?”
“woow, Gilang mule
jeniuss” pasaut Sandat.
Gilang mabaos “iyaa
dong, selain jeniuss kan Gilang ganteng”
“ ae ganteng, care
kambing jumah saya e, hahaha” pasaut Sekar.
“eda nae ketiang e
Gilang, kaden bagus Gilang e care bulan di Pejeng” baos Juna.
“engken?” patakon
Sekar.
“lumutan nawang” pasaut
Juna.
“behh, rage be ngemang
saran jani rage jelek-jeleken ne. kene timpal? Hargai tiang jero, diolas”
pasaut Gilang.
“de nae ketiang e
timpal e ne, kan Gilang ane ngemang saran ane luung. Dados dadi ati kalian dadi
timpal?” pasaut Sandat.
“nah, nah. Iraga Cuma
mecanda. Eda nae serius” pasaut Juna
“nah engken ne jani
timpal-timpal? Jani sepakatan malu, jani iraga niat ngusul apa ke guru e, demi
masa depan yowana Bali e” baos Sandat.
“yowana Bali..” baos
Gilang
Juna, Sekar, miwah
Sandat masaut “rajeg Bali”
Gelisan,
wenten anak luh rauh ring kelas sane jegeg mawasta Lisa, ipun ten biasa mabasa
Bali, duwaning sampun sasai nangge bahasa Indonesia, sakewala ipun anak Bali.
“hai teman-teman. Apa
sih yang kalian bicarakan? Kayaknya seru sekali. Boleh gabung?” patakon Lisa.
“wehh Lisa, mai kesini”
pasaut Juna.
Gilang masaut “mamunyi
masi, be sing bisa bahasa Indonesia, luungan siep nah”
“be mai, misi kesini.
Makeneh ngomong to?” patakon Sekar.
“harap siep
saudara-saudara. Saya hanya bisa mamunyi gado-gado dini” pasaut Juna.
“nah to be daar” pasaut
Sekar.
“a-anu, Lisa sudah
madaar tuni?” patakon Juna.
“hahaha, udah Juna”
pasaut Lisa.
Sandat matakon “Lisa
sing bisa mabasa Bali?”
“Bisa, tapi nggak
terbiasa. Rasanya juga aneh kalau dipakek bahasa Bali” pasaut Lisa.
“Lisa nak Bali kan?”
patakon Gilang.
“iya, memangnya
kenapa?” pasaut Lisa.
“ngerti sing yen ajak
ngorta nganggo basa Bali?” patakon Gilang.
Lisa masaut “ngerti
sih”
“nah yen suba keto,
coba melajah nganggo basa Bali malu. Sing lek ati e yen ngaku nak Bali,
sakewala sing bisa mabasa Bali” pasaut Gilang
Lisa masaut “iya juga
sih”
“iraga dados yowana
Bali mangda ngrajegang seni miwah basa Bali, yening ten iraga sira malih? Sira
pacang andelang? Napi ke wong dura negari?” pasaut Sandat.
Gilang masaut “yen nu
ngidang malajah mabasa Bali ring jani, jek malajah. Apang sing nyesel yen suba
tua sing nawang basa Bali. Nyanan yen be keto, akuin e nyen budaya miwah basa
Bali e ken wong dura negari e. yen suba keto, mare keonyang marasa sebet”
“nah itu digugu saja
Lisa, itu memang beneh apa yang Gilang sama Sandat orang” pasaut Juna.
Sekar masaut “nenenan
bin sik, sing ngelek-ngelekan raga. Be sing bisa mebasa Indonesia, basa serapan
anggo e”
“sing apa, yang penting
keneh e bisa dimengerti” pasaut Juna.
“Patut nika alit-alit
ajak makejang” Baos Ibu Widhi.
Tan
karasa Ibu Widhi mirengan Juna, Gilang, Sekar, Sandat, miwah Lisa sane
mabebaosan. Ibu Widhi punika guru basa Bali ne Juna, Gilang, Sekar, Sandat,
miwah Lisa.
“ibu Widhi? Sampun uli
tuni nika ibu mirengan iraga?” patakon Sekar.
“nggih, sampun uli
tuni” pasaut Ibu Widhi.
Lisa mabaos “Ibu kita
minta saran”
“nggih ibu jelasin
kidik. Iraga dados karma Bali mangda prasida ngrajegang seni miwah budaya
Baline. Alit-alit e puniki pinaka yowana Bali mangda prasida ngrajegang budaya
Bali e punika. Minimal uning teken silsilah utawi tata cara mabasa Bali sane
becik” baos Ibu Widhi.
“sakewala, yening
wenten yowana Bali sane nenten uning ngangge basa Bali, dawning ipun sampun
terbiasa nika ngangge basa Indonesia. Contohne nika Lisa bu” patakon Gilang.
“benar itu Lisa?”
patakon Ibu Widhi.
Lisa masaut “iya bu, saya
udah terbiasa menggunakan bahasa Indonesia. Mengerti sih bu tentang bahasa Bli,
tapi kalau digunakan dalam sehari-hari itu rasanya aneh”
“gak apa-apa Lisa, tak
bisa karena terbiasa. Ibu akan bantu kamu, supaya kamu bisa terbiasa berbahasa
Bali. Alit-alit e ajak makejang yening nenten yowana Bali ne sane rajeg budaya
Bali, sira malih?” baos Ibu Widhi.
“ibu, titiang jagi
ngusul mangda ekstra kulikulerne punika sane nyambung teken ngrajegang gumi
Bali, ngusul masi ngangge Basa Bali satu hari seminggu, yening sampun keto terbiasa
yowana Bali ne mebasa Bali. Becik nika bu?” patakon Gilang.
“Becik nika Gilang.
Coba ibu usul ring kepala sekolah nggih. Semoga wenten tanggapan positif ring
belau” baos Ibu Widhi.
Gilang, Juna, Sekar,
Sandat miwah Lisa mabaos “astungkara”.
Inggih
ida dane sinamian. Pinunas titian majeng ring para yowana maka sami, mangda
nenten iraga “kadi I katak ring sor tunjung e. I kekupu saking doh pacang
ngulati kamiyikan I sekar tunjung e. nanging I katak setata nyongkok, ngepil
nenten pati lingu teken kautaman I sekar tunjung e”. teges ipun, iraga dados
pawarih budaya Baline mangda uning madue seni budaya sane adiluhung, wong
duranagarine megarang muponin pikolih ipun. Nangung, wenten yowana Baline sane
nenten pati tingu ring kautaman budaya Baline.
Inggih
ida dane sane dahat wangiang titian. Mangkin banget titian mapinunas sampunang
adole jagat Baline sakita arep! Sampunang maparilaksana sane mawinan cemer
jagat druwene. Yening nenten iraga para yowana Baline sane pacang ngrajegang
budaya Baline, sapa sira malih? Sira pacang andelang? Napi ke wong dura negari?
Inggih durus pikayunin sareng sami.
PUPUT

Mantap!
BalasHapusjekkk topππ
BalasHapusPesan moralnya bagus π
BalasHapusSekadi mantep niki π
BalasHapusMantap san sampun nikiππ
BalasHapusSangat menyentuh❤
BalasHapusWah bagus, saya suka saya suka
BalasHapusπππ
BalasHapusDumogi basa baline setata ajeg, mantapπ
BalasHapussangat bermanfaat, terima kasih :).
BalasHapusKeren dan bermanfaat
BalasHapusAjeg baliπ
BalasHapusMakasih atas pencerahannya
BalasHapusBagusππ
BalasHapusππ»ππ»
BalasHapusKeren
BalasHapusSangatt menyentuhh batin
BalasHapus