Cerpen Bahasa Bali

YOWANA BALI NGIRING NGRAJEGANG MABASA BALI


Basa Bali inggih punika silih sinunggil basa daerah ring panegara Indonesia, sane kapiara becik olih karma Baline. Basa Baline taler kabaos basa ibu, kabaos basa ibu santukan basa Baline sampun kanggen olih krama Baline ngawit wawu embas sane pinaka sarana komunikasi ring sajeroning aktivitas karma Baline, nika mawinan basa baline kabaos sarana pendukung kebudayaan Bali sane tetep ajeg taler lestari ring bali. Sakemanten akeh yowana Bali sane nenten seneng ngangge basa Bali, mawinan pengaruh teknologi sane canggih. Santukan ring pakibeh aab jagate sakadi mangkin, utsaha ngrajegang mabasa Bali ring yowana Baline karasayang sayan-sayan rered.

Sedek dina anu, ring galahe istirahat wenten kalih sisya kelas X mawasta Sekar miwah Sandat sane ngorta miwah makedekan ring tengah kelas nyane.
“yen be sing afal ajak pidarta e, engkenan ngidang milu lomba ne?” raos Sandat.
Lantas Sekar mesaut “ngertiang gen malu, ngidang be afal”
Sandat mesaut sambil mekenyem “yen keonyang nyak seken yowana bali e nyak ngango basa Bali e kan luung, apabuin ngidang ngrajegang budaya Bali”
“nyak asane to, kenkenan men keonyang be mejajah ajak teknologi e, bes canggih kanti ngidang ngai yowana Bali e engsap ken raga. Dueg mebasa inggris, dueg mebasa jerman, dueg mebasa jepang, sakewala sing nawang sor singgih mebasa Bali sane becik. Jeg ngai heran gen” pasaut Sekar.
Lantas Sandat mesaut “sampai bindan ngantosen yowana Bali e ngidang sadar? Yening sing sadar ring arsa e pedidi, nak keweh. Apabuin yen be ingetang sing je matur suksema, jeg memedih malunan.”
“nah, keto be ane sing kedemenin yowana Bali ne ane jani, sing karesep bin munyi. Yening be halusang, ye ngelawan, yening kerasang, ye ane memedih. Jeg serba pelih gen yen be tuturang” pasaut Sekar.
Sandat sane sebet “ beneh be care di pidarta e”
“nak kenken daging pidarta ne?” pitakon Sekar.
Mabaos Sandat“Santukan ring pakibeh aab jagate sakadi mangkin, utsaha ngrajegang mabasa Bali ring yowana Baline karasayang sayan-sayan rered.”
“aduhhh… ningehang ne gen be ngai sebet. Gumi e jani ngancan menekang, ngancan keweh. Apabuin be jaman kaliyuga, ane pelih dadi beneh, ane beneh dadi pelih.” Baos Sekar.
Sandat mesaut “mula beneh keto jaman e jani Sekar. Yening ten iraga para Yowana Bali sane ngrajegang budaya miwah basa Baline, sapasira malih? Sira pacang andelang? Napi ke wong dura negari?”
“timpal titiang ne nenenan jeg mula TOP” pasaut Sekar.
Sagetang wenten kalih anak lanang rauh ke tengah kelas e. tan lianan nika timpal Sekar miwah Sandat, sane mawasta Juna miwah Gilang.
Juna sane megending “to I Sekar ajak I Sandat… pragat ngorta tentang yowana Bali…”
“jeg awag e lagu nak e, apabuin munyi ne sing luung” pasaut Sekar.
“adan ne I Sekar ajak I Sandat, pragat bareng dogen, ngorta ne jeg seru gen” baos Gilang.
“kenken? Nagih milu?” pitaken Sandat.
“milu sik” pasaut Juna miwah Gilang.
Gelisan satua enggal, Sekar, Sandat, Gilang miwah Juna ngorta sambilan makedekang ring tengah kelas nyane.
“ohh keketo. Kalian nagih timpal-timpal e ngidang ngrajegang budaya Bali?” patakon Juna.
Gilang mabaos “ngusul gen tentang ekstra kulikuler sane nyambung teken ngrajegang gumi Bali, ngusul masi ngangge Basa Bali satu hari seminggu ring guru atau kepala sekolah, yening be keto terbiasa yowana Bali ne mebasa Bali. Bagaimana? Luung kan?”
“woow, Gilang mule jeniuss” pasaut Sandat.
Gilang mabaos “iyaa dong, selain jeniuss kan Gilang ganteng”
“ ae ganteng, care kambing jumah saya e, hahaha” pasaut Sekar.
“eda nae ketiang e Gilang, kaden bagus Gilang e care bulan di Pejeng” baos Juna.
“engken?” patakon Sekar.
“lumutan nawang” pasaut Juna.
“behh, rage be ngemang saran jani rage jelek-jeleken ne. kene timpal? Hargai tiang jero, diolas” pasaut Gilang.
“de nae ketiang e timpal e ne, kan Gilang ane ngemang saran ane luung. Dados dadi ati kalian dadi timpal?” pasaut Sandat.
“nah, nah. Iraga Cuma mecanda. Eda nae serius” pasaut Juna
“nah engken ne jani timpal-timpal? Jani sepakatan malu, jani iraga niat ngusul apa ke guru e, demi masa depan yowana Bali e” baos Sandat.
“yowana Bali..” baos Gilang
Juna, Sekar, miwah Sandat masaut “rajeg Bali”
Gelisan, wenten anak luh rauh ring kelas sane jegeg mawasta Lisa, ipun ten biasa mabasa Bali, duwaning sampun sasai nangge bahasa Indonesia, sakewala ipun anak Bali.
“hai teman-teman. Apa sih yang kalian bicarakan? Kayaknya seru sekali. Boleh gabung?” patakon Lisa.
“wehh Lisa, mai kesini” pasaut Juna.
Gilang masaut “mamunyi masi, be sing bisa bahasa Indonesia, luungan siep nah”
“be mai, misi kesini. Makeneh ngomong to?” patakon Sekar.
“harap siep saudara-saudara. Saya hanya bisa mamunyi gado-gado dini” pasaut Juna.
“nah to be daar” pasaut Sekar.
“a-anu, Lisa sudah madaar tuni?” patakon Juna.
“hahaha, udah Juna” pasaut Lisa.
Sandat matakon “Lisa sing bisa mabasa Bali?”
“Bisa, tapi nggak terbiasa. Rasanya juga aneh kalau dipakek bahasa Bali” pasaut Lisa.
“Lisa nak Bali kan?” patakon Gilang.
“iya, memangnya kenapa?” pasaut Lisa.
“ngerti sing yen ajak ngorta nganggo basa Bali?” patakon Gilang.
Lisa masaut “ngerti sih”
“nah yen suba keto, coba melajah nganggo basa Bali malu. Sing lek ati e yen ngaku nak Bali, sakewala sing bisa mabasa Bali” pasaut Gilang
Lisa masaut “iya juga sih”
“iraga dados yowana Bali mangda ngrajegang seni miwah basa Bali, yening ten iraga sira malih? Sira pacang andelang? Napi ke wong dura negari?” pasaut Sandat.
Gilang masaut “yen nu ngidang malajah mabasa Bali ring jani, jek malajah. Apang sing nyesel yen suba tua sing nawang basa Bali. Nyanan yen be keto, akuin e nyen budaya miwah basa Bali e ken wong dura negari e. yen suba keto, mare keonyang marasa sebet”
“nah itu digugu saja Lisa, itu memang beneh apa yang Gilang sama Sandat orang” pasaut Juna.
Sekar masaut “nenenan bin sik, sing ngelek-ngelekan raga. Be sing bisa mebasa Indonesia, basa serapan anggo e”
“sing apa, yang penting keneh e bisa dimengerti” pasaut Juna.
“Patut nika alit-alit ajak makejang” Baos Ibu Widhi.
Tan karasa Ibu Widhi mirengan Juna, Gilang, Sekar, Sandat, miwah Lisa sane mabebaosan. Ibu Widhi punika guru basa Bali ne Juna, Gilang, Sekar, Sandat, miwah Lisa.
“ibu Widhi? Sampun uli tuni nika ibu mirengan iraga?” patakon Sekar.
“nggih, sampun uli tuni” pasaut Ibu Widhi.
Lisa mabaos “Ibu kita minta saran”
“nggih ibu jelasin kidik. Iraga dados karma Bali mangda prasida ngrajegang seni miwah budaya Baline. Alit-alit e puniki pinaka yowana Bali mangda prasida ngrajegang budaya Bali e punika. Minimal uning teken silsilah utawi tata cara mabasa Bali sane becik” baos Ibu Widhi.
“sakewala, yening wenten yowana Bali sane nenten uning ngangge basa Bali, dawning ipun sampun terbiasa nika ngangge basa Indonesia. Contohne nika Lisa bu” patakon Gilang.
“benar itu Lisa?” patakon Ibu Widhi.
Lisa masaut “iya bu, saya udah terbiasa menggunakan bahasa Indonesia. Mengerti sih bu tentang bahasa Bli, tapi kalau digunakan dalam sehari-hari itu rasanya aneh”
“gak apa-apa Lisa, tak bisa karena terbiasa. Ibu akan bantu kamu, supaya kamu bisa terbiasa berbahasa Bali. Alit-alit e ajak makejang yening nenten yowana Bali ne sane rajeg budaya Bali, sira malih?” baos Ibu Widhi.
“ibu, titiang jagi ngusul mangda ekstra kulikulerne punika sane nyambung teken ngrajegang gumi Bali, ngusul masi ngangge Basa Bali satu hari seminggu, yening sampun keto terbiasa yowana Bali ne mebasa Bali. Becik nika bu?” patakon Gilang.
“Becik nika Gilang. Coba ibu usul ring kepala sekolah nggih. Semoga wenten tanggapan positif ring belau” baos Ibu Widhi.
Gilang, Juna, Sekar, Sandat miwah Lisa mabaos “astungkara”.
Inggih ida dane sinamian. Pinunas titian majeng ring para yowana maka sami, mangda nenten iraga “kadi I katak ring sor tunjung e. I kekupu saking doh pacang ngulati kamiyikan I sekar tunjung e. nanging I katak setata nyongkok, ngepil nenten pati lingu teken kautaman I sekar tunjung e”. teges ipun, iraga dados pawarih budaya Baline mangda uning madue seni budaya sane adiluhung, wong duranagarine megarang muponin pikolih ipun. Nangung, wenten yowana Baline sane nenten pati tingu ring kautaman budaya Baline.
Inggih ida dane sane dahat wangiang titian. Mangkin banget titian mapinunas sampunang adole jagat Baline sakita arep! Sampunang maparilaksana sane mawinan cemer jagat druwene. Yening nenten iraga para yowana Baline sane pacang ngrajegang budaya Baline, sapa sira malih? Sira pacang andelang? Napi ke wong dura negari? Inggih durus pikayunin sareng sami.

PUPUT


Komentar

Posting Komentar

Postingan populer dari blog ini

contoh proposal kegiatan